Kakma (Marketri) ve uygulanması
Çeşitli kaplama,fildişi,kemik,sedef,formika ve metal levhalardann kıl testeresi ile
kesilen çeşitli şekilleri masif tabla üzerinde açılan yuvalarına veya yüz kaplamanın
uygun yerine gömmek sureti ile elde edilen kompozisyonlara kakma (marketri) de
nir.
Marketri işlemi masif ağaçtan veya en az iki çeşit kaplama kullanılarak yapılıp,
yapılması iki yöntemle olur.Bunlar;
1.Kıl testeresi ile elde yapım: U şeklinde bir gövde ve ince bir kıl testere ile özel
marketri tezgahı ile yapılan marketri uygulamasıdır.
2.Dekopaj makinesi ile marketri yapımı: Deve boynu bir gövde ve tabla içindeki
kanalda aşağı yukarı hareket eden kıl testereden oluşan ve dekupaj adı verilen
makine ile yapılan marketri çalışmasıdır.
Bu iki yöntemden başka kakma bıçağı veya marketri bıçağı adı verilen bıçaklarla
elde kompozisyon detayları kesilerek yapılır.Ancak bu yöntemle yapılan marketri
işlemlerinde kaplamaların birleşme kenarlarında istenmeyen boşlukların kalması
ve kaplamalarda çok miktarda kırılmalar yaşanır.Özellikle ilkbahar ve sonbahar
yıl halkalarının sertlik değerleri çok farklı olan ağaçlarda bu çalışmayı olumsuz
olarak etkiler.
Masif Kakma (Marketri)
Masif ağaçtan yapılan marketri işleminde önce marketri yapımında kullanılacak
ağaçlar seçilerek kalınlık makinesinde kalınlıkları 3-5 mm. olarak çıkarılır.Bu ara
da yapılacak kompozisyonun 1/1 ölçeğinde resmi çıkarılarak yeteri kadar çoğal
tılır.Daha sonra kompozisyonun ilgili parçaları ilgili ağaçların üzerine yapıştırıla
rak kesme işlemine başlanır.Kesilen marketri parçaları yuvalarına yerleştirildiğin
de marketri işlemi tamamlanmış olur.
Kaplamalı marketri
Bu yöntemde de önce yapılacak kompozisyon ve bu kompozisyona uygun kapla
ma çeşitleri seçilir.Kompozisyonu oluşturacak kaplamalar en az iki veya ikiden faz
la olmalıdır.Kompozisyonda kullanılacak kaplamalar üst üste konularak en alta ve
aralarına kağıt konarak kola yapıştırıcı ile yapıştırılır.Kaplama levhalarının en üs
tüne de marketrisi yapılacak kompozisyonun resmi yapıştırılır.Kuruduktan sonra
ince bir matkap ucu veya çivi ile kesme işleminin başlanacağı köşeler delinerek el
de kıl testeresi ile veya dekupaj makinesi ile kesime başlanır.Kesim kaplama par
çalarının yerlerine tam oturması için 75-80 derece açı ile yapılır.Dik kesimlerde
kaplama parçaları arasında kıl testere kalınlığı kadar boşluk kalır.Kesilen kapla
ma parçaları ilgili yerlere gelecek şekilde yerleştirilip bantlanarak oluşturulan kom
pozisyon hazırlanan taşıyıcı tabla üzerine yapıştırılıp temizlenerek marketri işle
mi tamamlanır.
Marketri işlerinde gölgelendirme (yakma)
Marketri olarak yapılan kompozisyonlarda gölgelendirme yapılmak isteniyorsa
yakma işlemi uygulanır.Yakma işlemi döküm kumu veya yıkanmış ince kumun
ısıtılarak marketri parçalarının bu ısıtılmış kum içine batırılarak yüzeylerin bir
miktar yakılması ile yapılır.Ancak bu işlem dikkatli yapılarak yakılan parçaların
fazla yakılarak kömürleşmesine yol açılmamalıdır
Filato ve uygulanması
Genişliği 1 mm. ile 35 mm arasında değişen,bir veya daha fazla değerli ağaç kap
lamalarından elde edilen,düz veya desenli kaplama şeritlerine filato denir.
Flatoların yapımları elde 1-3 mm genişliğindeki kaplamaların düz şeritler halinde
yüzeylere kenarlara paralel olarak uygulanması veya desenler oluşturacak şekilde
yerleştirilmesi şeklinde uygulandığı gibi piyasada hazır olarak satılan filato şeritle
ri kullanılarak ta yapılır.Aynı zamanda çeşitli kompozisyonlar uygulanarak filatolar
bütün yüzey üzerinde de kullanılabilir.Uygulanmasında iki yöntemle yapılır.
1.Filatonun açılan filato kanallarına uygulanması:Bu yöntemle önce font kaplama
sı adı verilen yüzey kaplaması tabla yüzeyine yapıştırılarak filato bıçağı ile yüzey
kaplaması (font) üzerine uygun genişlikte filato kanalları açılarak,açılan kanallar
içine filato şeridi yerleştirilerek yapıştırılır.
2.Ekleme yöntemi: Font ve filato şeritleri önceden hazırlanarak içten itibaren par
çalar yan yana alıştırılarak bantlanmak sureti ile dışa doğru işlem tamamlanarak fi
lato ile birlikte oluşturulan font (yüze) kaplaması tabla yüzeyine yapıştırılır.
Filato işlemi sadece kaplama ile yapılmayıp pirinç,bakır ve alüminyum gibi hafif
ve yumuşak olan işlenmesi kolay metal plakalardan da yapılır.Metal filatolar genel
likle oymalı klasik masif işlerde uygulanır.
Filato uygulama örnekleri
Kakma (Marketri) ve uygulanması
Çeşitli kaplama,fildişi,kemik,sedef,formika ve metal levhalardann kıl testeresi ile
kesilen çeşitli şekilleri masif tabla üzerinde açılan yuvalarına veya yüz kaplamanın
uygun yerine gömmek sureti ile elde edilen kompozisyonlara kakma (marketri) de
nir.
Marketri işlemi masif ağaçtan veya en az iki çeşit kaplama kullanılarak yapılıp,
yapılması iki yöntemle olur.Bunlar;
1.Kıl testeresi ile elde yapım: U şeklinde bir gövde ve ince bir kıl testere ile özel
marketri tezgahı ile yapılan marketri uygulamasıdır.
2.Dekopaj makinesi ile marketri yapımı: Deve boynu bir gövde ve tabla içindeki
kanalda aşağı yukarı hareket eden kıl testereden oluşan ve dekupaj adı verilen
makine ile yapılan marketri çalışmasıdır.
Bu iki yöntemden başka kakma bıçağı veya marketri bıçağı adı verilen bıçaklarla
elde kompozisyon detayları kesilerek yapılır.Ancak bu yöntemle yapılan marketri
işlemlerinde kaplamaların birleşme kenarlarında istenmeyen boşlukların kalması
ve kaplamalarda çok miktarda kırılmalar yaşanır.Özellikle ilkbahar ve sonbahar
yıl halkalarının sertlik değerleri çok farklı olan ağaçlarda bu çalışmayı olumsuz
olarak etkiler.
Masif Kakma (Marketri)
Masif ağaçtan yapılan marketri işleminde önce marketri yapımında kullanılacak
ağaçlar seçilerek kalınlık makinesinde kalınlıkları 3-5 mm. olarak çıkarılır.Bu ara
da yapılacak kompozisyonun 1/1 ölçeğinde resmi çıkarılarak yeteri kadar çoğal
tılır.Daha sonra kompozisyonun ilgili parçaları ilgili ağaçların üzerine yapıştırıla
rak kesme işlemine başlanır.Kesilen marketri parçaları yuvalarına yerleştirildiğin
de marketri işlemi tamamlanmış olur.
Kaplamalı marketri
Bu yöntemde de önce yapılacak kompozisyon ve bu kompozisyona uygun kapla
ma çeşitleri seçilir.Kompozisyonu oluşturacak kaplamalar en az iki veya ikiden faz
la olmalıdır.Kompozisyonda kullanılacak kaplamalar üst üste konularak en alta ve
aralarına kağıt konarak kola yapıştırıcı ile yapıştırılır.Kaplama levhalarının en üs
tüne de marketrisi yapılacak kompozisyonun resmi yapıştırılır.Kuruduktan sonra
ince bir matkap ucu veya çivi ile kesme işleminin başlanacağı köşeler delinerek el
de kıl testeresi ile veya dekupaj makinesi ile kesime başlanır.Kesim kaplama par
çalarının yerlerine tam oturması için 75-80 derece açı ile yapılır.Dik kesimlerde
kaplama parçaları arasında kıl testere kalınlığı kadar boşluk kalır.Kesilen kapla
ma parçaları ilgili yerlere gelecek şekilde yerleştirilip bantlanarak oluşturulan kom
pozisyon hazırlanan taşıyıcı tabla üzerine yapıştırılıp temizlenerek marketri işle
mi tamamlanır.
Marketri işlerinde gölgelendirme (yakma)
Marketri olarak yapılan kompozisyonlarda gölgelendirme yapılmak isteniyorsa
yakma işlemi uygulanır.Yakma işlemi döküm kumu veya yıkanmış ince kumun
ısıtılarak marketri parçalarının bu ısıtılmış kum içine batırılarak yüzeylerin bir
miktar yakılması ile yapılır.Ancak bu işlem dikkatli yapılarak yakılan parçaların
fazla yakılarak kömürleşmesine yol açılmamalıdır
Filato ve uygulanması
Genişliği 1 mm. ile 35 mm arasında değişen,bir veya daha fazla değerli ağaç kap
lamalarından elde edilen,düz veya desenli kaplama şeritlerine filato denir.
Flatoların yapımları elde 1-3 mm genişliğindeki kaplamaların düz şeritler halinde
yüzeylere kenarlara paralel olarak uygulanması veya desenler oluşturacak şekilde
yerleştirilmesi şeklinde uygulandığı gibi piyasada hazır olarak satılan filato şeritle
ri kullanılarak ta yapılır.Aynı zamanda çeşitli kompozisyonlar uygulanarak filatolar
bütün yüzey üzerinde de kullanılabilir.Uygulanmasında iki yöntemle yapılır.
1.Filatonun açılan filato kanallarına uygulanması:Bu yöntemle önce font kaplama
sı adı verilen yüzey kaplaması tabla yüzeyine yapıştırılarak filato bıçağı ile yüzey
kaplaması (font) üzerine uygun genişlikte filato kanalları açılarak,açılan kanallar
içine filato şeridi yerleştirilerek yapıştırılır.
2.Ekleme yöntemi: Font ve filato şeritleri önceden hazırlanarak içten itibaren par
çalar yan yana alıştırılarak bantlanmak sureti ile dışa doğru işlem tamamlanarak fi
lato ile birlikte oluşturulan font (yüze) kaplaması tabla yüzeyine yapıştırılır.
Filato işlemi sadece kaplama ile yapılmayıp pirinç,bakır ve alüminyum gibi hafif
ve yumuşak olan işlenmesi kolay metal plakalardan da yapılır.Metal filatolar genel
likle oymalı klasik masif işlerde uygulanır.
Filato uygulama örnekleri
MARKETRİ NEDİR? VE ÖRNEKLERİ
